Start
Redactie
Beemster Agenda
Nieuwsarchief
Foto-impressies
In gesprek met
Verenigingen
Gastenboek
Over de Bengel
Links
De verscholen gedenksteen voormalige school op Marktplein
Cultureel Centrum 'Onder de Linden' presenteert programma 2016/17
Middenbeemster, 10 augustus 2016
  Jaap Dik, de PR-man van Cultureel Centrum Onder de Linden heeft het nieuwe programma voor seizoen 2016/2017 gepresenteerd. (Zie programma). Het vermeldt veel interessante cabaret-, toneel-, en kindervoorstellingen. Ook aan muzikale zondagochtenden zal het niet ontbreken en dat is allemaal mogelijk in dit gebouw op het Marktplein in Middenbeemster: ons eigen Beemster vestzaktheater, dat al weer zijn 27ste jaar draait. Dit historische gebouw, maakt deel uit van het beschermd dorpsgezicht en kan als Gemeentelijk historisch pand worden aangemerkt. Het heeft namelijk een bijzonder rijk historisch verleden, dat teruggaat tot 1839, toen de eerste steen werd gelegd voor de bouw van een nieuwe school.
Zoeken naar de gevelsteen    

Aan dat rijke historische verleden herinnert de gevelsteen, die op 18 september 1839 door Cornelis Philip Boom, oud 7 jaren, in de gevel werd gemetseld.
Wie naar die gedenksteen zoekt zal die niet makkelijk vinden. Deze zit namelijk verborgen in de steeg aan de achterkant van het gebouw en die is wegens overlast afgesloten.
Hoe en wanneer die gevelsteen op die plek terecht is gekomen, is niet bekend, maar het is toch jammer dat zo'n stukje Beemster historie nu onzichtbaar is voor het publiek. Het is verbonden aan de schoolgeschiedenis, die in 1616, precies 400 jaar geleden, is begonnen met Pieter Fabritius, schoolmeester, koster, voorzanger enz.

 
Vrijblijvend    
  Het oude schoolhuis, tevens woning van de schoolmeester, dat in 1620 gevestigd werd op de plek waar thans de kosterij staat, heeft tot 1839 als school gediend en onderwijs was als zodanig een zaak van de kerk.
Tot in het begin van de 19de eeuw bleef het onderwijs een behoorlijk vrijblijvende zaak. Opeenvolgende schoolmeesters waren oud-leerlingen of eigen kinderen van de meester.
 
 
 
 
Zo is bekend dat het schoolmeesterschap van 1683 tot 1798 in Middenbeemster van vader op zoon de Ruijter werd overgedragen.
Aan de schoolvertrekken werden toen eveneens geen eisen gesteld. Als gevolg van de scheiding tussen kerk en staat werd de zorg voor het onderwijs overgeheveld naar het burgerlijk bestuur. Met de bouw van de nieuwe openbare school op het Marktplein werden tevens de leermethodes aangepakt.
Openbare School in de Leeghwaterstraat
Tussen 1820 en 1840 werden alle bestaande schooltjes in de Beemster vergroot. De eerste opgeleide onderwijzers in het éénklassige schooltje in Middenbeemster waren in 1839 meester Abbring en diens ondermeester Genis. Lang zou deze school echter als zodanig niet dienen.
Nog geen halve eeuw later, in 1883 werd in de Schoolstraat een grotere school met vier klassen gebouwd.
Het leeggekomen schooltje aan het Marktplein kreeg een andere bestemming. Zo werd er gymnastiekles gegeven en de Maatschappij van het Nut, richtte er een bibliotheek in.
De invloed van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, gesticht in 1784 in Edam reikte ver.
 
Het Nut departement Beemster    
  Want al spoedig daarna werd in Beemster een eigen departement opgericht. Deze instelling was van niet te onderschatten belang voor onderwijs en volksontwikkeling. Het zorgde voor leer- en schoolboekjes in de geest van volksverlichting.
Cursussen voor huishoudelijke opleiding werden bijvoorbeeld in het schooltje aan het Marktplein gegeven.
Deze foto is daaraan een herinnering, maar er is ook op te zien dat naast de deur de thans verborgen gevelsteen oorspronkelijk heeft gezeten. Ook de oude brug voor de kerk verkeert nog in de originele staat.
Nieuwe functie: Brandweerkazerne    
In 1930 was de school in de Schoolstraat echter al weer te klein en werd een nieuwe gebouwd aan de Rijperweg, de 'Klim-op'school. Daar was ook een groter gymnastieklokaal aan verbonden. Gymnastiekvereniging Hercules vertrok en liet opnieuw het oude schoolgebouw leeg achter.
Maar geen nood, de vrijwillige brandweer Beemster zag mogelijkheid om haar intussen uitgebreid materieel aan brandspuiten beter te stallen. Het oude spuithuisje aan de overkant van de Middenweg was daarvoor te klein geworden. Aan de zijgevel werden twee grote deuren gemaak. Deze unieke foto herinnert aan de Beemster Feesten van 1937.
 
Ingrijpende verbouwing    
  In 1948 bleek de indeling van de brandweer-kazerne echter ook al niet meer te voldoen. De A- en de T-Ford waren inmiddels vervangen door modernere brandspuiten en die konden niet meer overdwars gestald worden. Weer vond een ingrijpende verbouwing plaats. Zowel van binnen als van buiten werd toen het gebouw aan de nieuwe situatie aangepast. De grote deuren aan de zijgevel verdwenen en er kwamen twee nieuwe aan de 'kopse' kant.
Het is aannemelijk dat door deze ingrijpende verandering de gevelsteen verhuisd werd naar de steeg aan de achterkant van het gebouw.
In 1950 werd een bouwvergunning afgegeven voor de bouw van een slangendroogtoren.
 
    Opnieuw verbouwd
  In 1989 vertrok ook de Vrijwillige Brandweer naar een grotere en betere kazerne aan de Hogetoornlaan en weer kwam het gebouw leeg te staan. Nu werden plannen gesmeed om in de voormalige school een cultureel centrum te vestigen. Een naam was er ook al voor bedacht: 'Onder de Linden'. Om daarvoor te kunnen dienen onderging de voormalige school een derde grote verbouwing. De brandweerdeuren werden weer vervangen door een fraaie gevel, zoals die er oorspronkelijk heeft uitgezien. Het is echter jammer, dat toen niet gedacht is de gevelsteen ook weer op de oude plek terug te zetten.
De slangentoren verzakt   Herstel
 
In 1950 werd dus de slangentoren inclusief slangengoot, een inpandige ketel en kolenruimte voor een bedrag van acht duizend gulden geplaatst. Het moest namelijk maar eens afgelopen zijn met de oude methode om die slangen aan de kerktoren te hangen.
Anno 2016 blijkt, dat de fundering van de slangentoren ernstig begint te verzakken.
  In Binnendijks van 2/3 juli 2016 staat bij de gemeentelijke berichtgevingen dat op 22 juni een omgevingsvergunning is afgegeven voor funderingsherstel van 'Onder de Linden'. Misschien is dit een mooie gelegenheid om tijdens die herstelwerkzaamheden en ter meerdere glorie van dit gebouw de gevelsteen weer op de originele plek terug te zetten.
Bronnen: brochure 'Met Zevenmijls laarzen door het Beemster Onderwijs' door G.Köhne (nog bij Serendipity verkrijgbaar)
Website Vrijwillige Brandweer Beemster
Leuk als bezoekers reageren    

 

Naar aanleiding van dit artikel stuurde brandweerman Guus Wilcke een foto, waarop te zien is, dat de brandspuit nu in de lengte van het gebouw is opgesteld. Ook is aan de zijkant een kastje waarin de brandmelder was opgeborgen.
Nog een bijzonderheid aan deze foto: de uitgestoken Oterleeker commandostaf. Het is een traditie, eigenlijk een onderlinge competitie van de brandweercorpsen in Noord Holland, die omstreeks 1950 begon. De staf wordt 'gestolen' bij een korps en in de eigen kazerne verstopt. Een ander korps dat deze staf nodig heeft voor een bijzondere gebeurtenis kan die dan weer "stelen". Ondanks de samenvoeging van de brandweercorpsen leeft deze traditie voort.