Start
Redactie
Beemster Agenda
Nieuwsarchief
Foto-impressies
In gesprek met
Verenigingen
Gastenboek
Over de Bengel
Links
14-18 'Holland achter de Waterlinie', film en muziektheater
over WOI op fort Spijkerboor
 
Beemster, 8 september 2016
"Dit is de mooiste geschiedenisles, die je ooit hebt meegemaakt", zei een vader tot zijn plm. 12 jarige zoon op donderdag 7 september na het bijwonen van film-, muziektheaterproject '14-18 WOI Achter de Hollandse Waterlinie' op Fort Spijkerboor. Hij zal zeker niet de enige zijn geweest, die in pakweg 1.5 uur ademloos een voorstelling door Ab Gietelinks Theater Nomade.nl bijwoonde over de vreselijke Eerste Wereldoorlog, waarbij meer dan 35 miljoen doden te betreuren waren.
In alle forten van de Stelling van Amsterdam waren tijdens de Mobilisatie in 1914 vele duizenden militairen opgeroepen, die met de handen in de schoot wachtten op een oorlog die er niet kwam. Nederland bleef immers neutraal, hetgeen niet wil zeggen dat ons land geheel onberoerd bleef.
 
  Ledigheid voor de landwachters
Niet minder dan één 1 miljoen Belgen vluchtten naar ons land , want Kaiser Wilhelm had dit België als aanvalsroute gekozen. Hij kreeg in Nederland merkwaardigerwijs asyl toen de kansen voor zijn keizerrijk keerden.
De landwachten in het fort verveelden zich te pletter door het nietsdoen, maar ze lazen wel de kranten en hadden dus genoeg tijd om de toestand in de wereld te becommentariseren. Om ze bezig te houden werden wel culturele activiteiten gehouden en van soms zeer hoog niveau, want de dienstplichtige soldaten waren niet allemaal 'Jan met de pet'. Vandaar dat in deze voorstelling muziek als vrolijke, maar navrante noot was ingebed.
De voeding voor hun gesprekken werd door de kolommen van het socialistisch blad 'Het Volk' toegediend door journalist Domela en van ijzingwekkende tekeningen door de befaamde cartoonist Albert Hahn. Domela en Hahn onderhielden nauwe contacten. Waar de journalist gesprekken voerde met een politicus of fabrikant van bedenkelijke producten, tekende Hahn zijn cartoons als een huiveringwekkende aanklacht tegen politiek en kapitalisme. Dat alles gaf genoeg stof om de ledige uurtjes op het fort weg te laten weg tikken.
Hahn overleed nog voor het einde van de oorlog in 1918; Domela Nieuwenhuizen, wiens portret op de set aanwezig was, in 1919. 
 
  Maar intussen rolde de Grote oorlog over heel Europa heen, marcheerden troepen over de wegen, werden kanonnen gericht op dorpen en steden en in de loopgraven werden de soldaten in de loopgraven bij duizenden tegelijk neergemaaid. Dat angstige nieuws moet op dit en de andere forten van de Stelling van Amsterdam onderwerp van gesprek zijn geweest.
Unieke filmbeelden uit die tijd werden op drie grote schermen vertoond en indrukwekkend waren de teksten en liedjes die afwisselend door de vier artiesten Ab Gietelink, Marcel Schouwstra. Godfrid van Eck (klarinet) en Gelijn van der Ham (accordeon) werden neergezet, ondersteund door een 'Mexicaanse hond', morseseinen, een paukenslag, of ratelende typmachines.
En dat alles op die heerlijke zoele zomeravond op fort Spijkerboor, waar vliegjes hun dans deden rond de vloedlichten en de natuur zich steeds meer in zichzelf terugtrok en zweeg... Het publiek op de volle tribune zag bij het invallen van de duisternis al snel de wuivende grashalmen op de muur van het fort niet meer, maar de schaduwen van de artiesten die als geesten langs de getraliede ramen kropen. Een beter decor was ondenkbaar voor deze voorstelling. De intimiteit, die de voorstelling opriep deed de toeschouwers gewillig meezingen met liederen als 'Makkers komt op ten strijde', 'O, wat is het fijn bij de soldaten...' of meeneuriën met het Duitse volkslied, dat toevallig wel van de grote companist G.Haydn is.  

 
De voorstelling eindigde in een wellicht nog grotere chaos dan in de oorlog al was geweest. Temidden van de verwoestingen stond in veel landen het volk op tegen de regeringen en eisten betere sociale voorzieningen 'Wij eischen!' en dat was nog nooit eerder gebeurd.   Het was een reis in de tijd en tevens een prachtige geschiedenisles, die Ab Gietelink en zijn cast het publiek voortoverden.Theater Nomade zal in september en oktober nog op vijf andere forten van de Stelling van Amsterdam het verhaal over WOI laten beleven. Wie een voorstelling wil bijwonen kan de site www.theaternomade.nl aanklikken