Start
Redactie
Beemster Agenda
Nieuwsarchief
Foto-impressies
In gesprek met
Verenigingen
Gastenboek
Over de Bengel
Links
Boeiende lezing dr.Roelof van Gelder  over 'gekaapte' brieven
van Betje Wolff aan haar neef Jan Teerlink
Middenbeemster, 7 april 2017    

Het Historisch Genootschap Beemster ontving op woensdag 5 april Dr. de historicus Roelof van Gelder. die vertelde over 'De gekaapte brieven van Betje Wolff aan haar neef Jan Bekker Teerlink'. 
In de periode 1652-1784 waarin Nederland maar liefst vier keer in oorlog was met Engeland. In die tijd leefde Betje Wolf, de naamgeefster van het Betje Wolff Museum in Middenbeemster. Zij schreef brieven aan personen in Nederland maar ook overal in Europa. Eén daarvan was haar neef Jan, voor wie ze een apart plekje in haar hart moet hebben gehad. 
Van Gelder deed zijn ontdekking tijdens een onderzoek in dearchieven van de Britse marine waarin hij duizenden persoonlijke en zakelijke brieven van 17e en 18e-eeuwse Nederlanders vond. Deze zeepost was een deel van de 'buit' die de Britse marine op gekaapte Nederlandse schepen aantrof en zorgvuldig bleek te hebben bewaard. De historicus kreeg toestemming om daarin te 'snuffelen'en hij stond versteld van de hoeveelheid die hij daar aantrof. Het bleken er meerdere tienduizenden te zijn en hij heeft ze niet allemaal kunnen bekijken.

Avonturier
Maar hij stuitte wel op vier brieven die als afzender onze Betje Wolff-Decker hadden en ze waren vanuit Den Haag, waar Betje en Aagje toen woonden, gezonden aan haar neef Jan Teerlink, die volgens het vermelde adres in Bordeaux woonde. 
Maar niet altijd verbleef hij daar. Deze Jan, zoon van de zus van Betje wordt in haar geschriften wel zijdelings genoemd en beschreven als een leuk knaapje, maar verder is er weinig over hem bekend. Blijkens verder onderzoek van Van Gelder moet hij een heel avontuurlijk leven en heftig leven hebben geleid en bevoer hij als handelsattaché van de VOC de wereldzeeën. 
Hij had niet altijd succes, want in drie gevallen werd zijn schip met kostbare lading door de Engelsen gekaapt. Als 'bijvangst' werden de brieven geconfisceerd. Het bleek voor van Gelder onbegonnen werk om al die duizenden brieven door te lezen. Wel heeft hij 46 van die brieven, waaronder die van Teerlink gebundeld in het boek ‘Zeepost’.

De Britten bleken alle gekaapte post al heel lang zeer zorgvuldig te hebben bewaard. Dit helaas in tegenstelling tot die van de door Nederland gekaapte schepen. Deze ging voor een groot deel in vlammen op of werd verkocht als oud papier.
Van Gelder werd slechts toegestaan er foto's van te maken. Een vondst was de portefeuille van Teerlink, die behalve kleine zakjes zaden ook een dagboek bevatte, dat veel informatie opleverde.
De zakjes met zaden intrigeerden Van Gelder zo, dat hij na lang aandringen toch toestemming kreeg een deel van de zaadjes te laten planten in de botanische tuin van Kew Garden.

 
Men bleek daar helemaal geen oren naar te hebben. Echter na lang aandringen kreeg hij zijn zin. Na 200 jaar waren tot vreugde van Van Gelder toch een aantal ontkiemd en ze zijn uitgegroeid tot gezonde tropische planten.

Wie was van Teerlink?
Aan de hand van het dagboek gelukte het Van Gelder in de eeuwen door te dringen tot het leven van Teerlink, die een rijk man moet zijn geweest, ondanks zijn de drie kapingen. Wel triest als je telkenmale na een lange zeereis, die drie tot zeven maanden duurt, schip en koopwaar kwijt raakt. De laatste kaping betrof zelfs zijn eigen schip, de Henriëtte, dat hij aan de Engelsen kwijt raakte.
Van Gelder kwam er achter dat Teerlink na een hartstochtelijke Franse driehoeksverhouding uiteindelijk trouwde met een Francaise.Hij kreeg een dochter en woonde in een Frans kasteel met wijngaard in Bordeaux. 

<--Uit zijn logboek was op te maken dat Teerlink op een van zijn reizen in China een beeldje vn zichzelf liet maken, maar het is niet bekend of dit het betreffende beeldje is. Het zou hem kunnen zijn.

In de brief van Betje uit ze aan Teerink haar medeleven over een door hem geleden onrecht, maar wat dat moet zijn geweest, blijft onbekend.
De lezing, hoewel de brieven van Betje werden getoond, ging dus eigenlijk over haar familielid dat door de schrijfster uit de vergetelheid is gerukt en dankzij de navorsingen van Van Gelder meer 'handen en voeten' heeft gekregen. 
Het was een boeiende avond waarin de geschiedenis uit de 17e en 18e eeuw en de betekenis van de kaapvaart aan bod kwamen. Kaapvaart moet niet gezien worden als zeeroverij, maar meer als confiscatie van handel omdat beide landen in oorlog waren.